એ મને જોતો નથી

SAD

“એ મને જોતો નથી”

નિકળી અભિસાર કરવા એ મને જોતો નથી;

શું હશે તેના હ્રદયમાં કે મને જોતો નથી.

કેટલી લઇ માવજતથી કેશમેં ગુંથ્યા હતા;

વ્યર્થ એ મહેનત હતી જો એ મને જોતો નથી

આંખમાં મેં મેસ આંજી મોહ કેરા પાસની;

મોહના કામણ થયા ના એ મને જોતો નથી

હોઠ દાબી દાંતમા મલકાટ મેં વેર્યો હતો;

જડભરત મલક્યો નહીં કારણ મને જોતો નથી;

ના સહન થાતું પરાજય મેં ‘ધુફારી’ને કહ્યું;

અંધ છે એ માનવી તેથી તને જોતો નથી.

૧૦-૦૯-૨૦૧૩

 

 

‘વિંછીનો ડંખ’-છેલ્લો

વિછી

‘વિંછીનો ડંખ’-છેલ્લો      

         બંનેને ચ્હા પીધા પછી પોપચા ભારે લાગતા બારણા વાંસીને સુઇ ગયા  અર્ધી રાત્રે ચ્હા બનાવતી વખતે અર્ધી ખુલ્લી મુકેલી રસોડાની બારીમાંથી કપીલ ઘરમાં દાખલ થયો અને સીધો માવિત્રોના રૂમમાં જઇ સાદ પાડ્યો મમ્મી એ મમ્મી પપ્પા એ પપ્પા કશો જવાબ ન મળતા ઘરમાં શોધખોળ શરૂ કરી.

        કબાટમાં ઘડી વાળી મુકેલ કપડા ઉલટ પુલટ કર્યા,ચોર ખાનો ખુલ્લો હતો તે હાથફેરવી જોયો ભંડકિયામાં રાખેલ જુનો સામાન ફંફોસી જોયો માળિયા પર ચડીને શોધ કરી તો કળશ હાથ આવ્યો લેબલ વાંચ્યું સ્વ.રતનબા ના અસ્થી સ્વર્ગવાસ તારીખ….   પાછું મુકી દીધું.શો-કેશમાં મુકેલ વસ્તુઓ ઉલટ પુલટ કરી જોઇ ટેબલનો ખાનો ફંફોસતા કસ્તુરની પર્સ મળી તેમાં પંદર રૂપિયા હતા પાછી મુકી દીધી.રસોડામાં અનાજના ડબ્બામાં હાથ ફેરવી જોયો કાંઇ ન મળ્યું,જગજીવનના કોટના ખિસ્સા તપાસ્યા ખાલી હતા.

     કપીલ પહેલી વખત અર્ધીરાત્રે કબાટ ફંફોસતો હતો ત્યારથી જગજીવન પોતે પહેરતા હતા એ કાળી ટોપી ઉતારી પૈસાનું પાકિટ તેમાં મુકીને ખીટીએ લટકાવતા હતા એટલે કપીલના હાથમાં એ પાકિટ પણ ન આવ્યું.નિરાશ થઇ એ બબળ્યો બધી મહેનત પાણીમાં ગઇ પછી બારી વાટે બહાર જઇ કલાં પાસે ચાલ્યો ગયો.વહેલી પરોઢે બારણું ખખડાવ્યું કલાએ બારણું ખોલ્યું તો કપીલ સીધી પોતાના રૂમમાં જઇ સુઇ ગયો.

         સવારના ચ્હા નાસ્તો પત્યા પછી સાસુ જમાઇ ટીવી જોતા હતા અસલમાં તો કેતકી આડી અવળી થાય તેની રાહ જોવાતી હતી અને આમેય સાસુ જમાઇ જે કંઇ કાવતરા કરતા હતા એ કેતકીની ગેરહાજરીમાં જ થતા હતા આખર કેતકી શાક લેવા ગઇ એટલે નિરાંત થઇ

‘શું થયું રાતના..?’ઉત્કંઠાથી કલાંએ પુછ્યું

‘બધી મહેનત પાણીમાં ગઇ’કપીલે મ્હોં બગાડીને કહ્યું

        પછી પોતે ઘેર ગયો અને જગજીવન સાથે શું વાત કરી,કેવી રીતે એ મધરાતે રસોડાની બારીમાંથી ઘરમાં ગયો,કેવી રીતે આખા ઘરની ઝડતી લીધી ઇવન અનાજના ડબ્બા સુધ્ધા ફંફોસ્યા સુધીની વિગતવાર વાત કરી એ સાંભળી કલાંએ નિસાસો નાખતા વિચાર્યું ખરેખર જગજીવન પાસે કશા કાળાનાણા નહીં હોય?’

        પહેલી તારીખે જગજીવન પાછો લીલાધર પાસે ગયો તો લીલાધરે કહ્યું

‘તમારા પેન્શનની ફાઇલ હજુ સુધી મારા સુધી પહોંચી નથી’સાંભળી જગજીવન દેસાઇ સાહેબને મળ્યો અને લીલાધર સાથે થયેલ વાત કરી.દેસાઇએ હેડ ઓફિસમાં ફોન કર્યો તો જવાબ મળ્યો કે અમે તો જગજીવન રિટાયર થયા પછી બે અઠવાડિયા બાદ જ પેન્શનની ફાઇલ મોકલાવી આપી છે.તો દેસાઇએ કહ્યું કે મને તેની નકલ રવાના કરો સાંભળી જગજીવન ઘેર જતા પહેલાં બેન્કમાં પૈસા ઉપાડવા ગયા.તેને ખાત્રી જ હતી કે લીલાધર કશીક અડવિતરાઇ જરૂર કરશે એટલે ગીતામાં સંતાડેલી પાસબુક પૈસા ઉપાડવા સાથે જ લીધી હતી.

          એક અઠવાડિયા બાદ બીજી ફાઇલ આવી ગઇ.લીલાધર એ પણ પોતાના ઘેર લઇ ગયો. ફરી પહેલી તારીખે જગજીવન લીલાધરને મળ્યો તો જીણી આંખો કરી લીલાધરે કહ્યું

‘જુઓ જગજીવન તમારા પેન્શનની અસલ અને નકલ એમ બંને ફાઇલો મારી પાસે મારા ઘેર પડી છે, હવે તમને મંજૂર હોય તો તમારા ત્રણ મહિનાના પેન્શનની જે રકમ થાય તેમાંથી રૂપિયે ચાર આના ભાગ મને આપવો એ જો તમને કબુલ હોય તો હું કાલે જ તમારૂં પેન્શન ચાલુ કરાવી દઉ નહીંતર ધક્કા ખાધે રાખજો અને મારા માટે તો રકમ વધતી જ જશે’ એમ કહી બંને હાથના આંગળા ભીડી માથા પાછળ રાખીને ખંધાઇપૂર્વક લીલાધર હસ્યો. જગજીવન નિરાશ થઇ બહાર આવ્યા અને ઓફિસથી થોડી દૂર ઊભી રહેતી ચ્હાની રેંકડી પાસે મુકેલા બાંકડા પર બેસી ગયા,તે જ વખતે કેતકી બાઇકથી ત્યાંથી પસાર થતા સસરાને ત્યાં બેઠેલા જોઇ બાઇક બાજુમાં ઊભી રાખી જગજીવનના ખભે હાથ રાખી પુછ્યું

‘પપ્પા અહીં કેમ બેઠા છો?’તો ભીની આંખે જગજીવને કેતકી સામે જોયું

‘હમણાં કંઇ બોલતા નહીં ચાલો બાઇક પર બેસો આપણે ઘેર વાત કરીશું’કહી જગજીવનને બાઇક પર બેસાડી ઘેર લઇ આવી.કસ્તુરે બારણું ઉગાડ્યું

‘શું થયું?’તેનો જવાબ આપ્યા વગર કેતકી રસોડામાં ગઇ અને પાણીનો ગ્લાસ ભરી લાવી જગજીવનને પીવડાવી થોડીવાર બાદ પુછ્યું

‘શું થયું પપ્પા?’

         જગજીવને પહેલી વખત પેન્શન લેવા ગયો ત્યારથી આજ દિવસ સુધી શું થયું તેની વિગતવાર વાત કેતકીને કરી તો કેતકીએ કહ્યું

‘તમે ચિંતા નહીં કરો પપ્પા તમને પેન્શન હું અપાવીશ’

‘બેટા તું ઓલા લીલાધરને ઓળખતી નથી ઇ બહુ જ નીચ માણસ છે’જગજીવને ભીની આંખે કહ્યું

‘ઇ ભલે ગમે એટલો નીચ હોય હું પણ જોઉ છું કે એ તમારૂં પેન્શન કેમ નથી આપતો’કેતકીએ દ્રઢતાથી કહ્યું

‘પણ દીકરી….’જગજીવને લાચારીથી કહ્યું

‘પપ્પા…. મેં તમને કહ્યું ને તમે ચિંતા નહીં કરો હું લીલાધરને જોઇ લઇશ’કેતકીએ આશ્વાસન આપતા કહ્યું

‘દીકરી તું તો ગઇ તે ગઇ પછી પાછું ફરીને પણ ન જોયું?’કસ્તુરે કહ્યું

‘પેલી ગોવા વાળી વાત પછી કપીલ મને બાવડું પકડીને લઇ ગયો ત્યારે રસ્તામાં કહ્યું પપ્પાએ કહ્યું છે કે,જ્યારે જુઓ ત્યારે એક જ વાત પૈસા આપો..પૈસા આપો હવે ઘરમાં આવતો નહીં નહીંતર બાવડું જાલીને ઘરથી બહાર કાઢી મુકીશ’કેતકીએ કહ્યું

‘હાય રામ!! આવડું મોટું જુઠાણું?’કસ્તુરે બે હાથ મ્હોં પર રાખી ને કહ્યું

‘એમાં શું અજબ નવાઇની વાત છે પહેલેથી જ જુઠા બોલો છે પારણામાં પણ સાચું નહીં રડયો હોય’જગજીવને મ્હોં બગાડી કહ્યું તો કેતકી હસી.

‘હવે ક્યાં જાય છે?’કેતકી ઊભી થઇ બહાર જવા લાગી તો કસ્તુરે પુછ્યું

‘મમ્મી હું હમણાં જ આવું છું ‘કહી બાઇક સ્ટાર્ટ કરી

       ઘેર આવી શાકની થેલી કલાંને પકડાવી કેતકી પોતાના રૂમમાં ગઇ અને ખપ પુરતા પોતાના ચાર જોડી કપડા અને બીજો સામાન એક બેગમાં નાખી રૂમની બહાર આવી એ જોઇને કલાંએ પુછ્યું

‘આ બેગ ઉપાડી ક્યાં જાય છે?’

‘માવતરે…’કેતકીએ જવાબ આપ્યો તેના મ્હોંના હાવભાવ જોઇ કલા હબકી ગઇ

‘પણ તારા માવતરનું ઘર તો આ છે તો…..’કલાંએ ડરતા ડરતા પુછ્યું

‘જયાં મારો પતિ રહેતો હોય એ મારા સાસરાનું ઘર કહેવાય માવતરનું નહીં…’શું સમજી એવા ભાવથી કલાંઅ સામે જોઇ કેતકી બહાર નીકળી ગઇ અને બાઇક સ્ટાર્ટ કરી

‘કેતકી,,,કેતકી,,,સાંભળતો ખરી’કલાંએ પાછળ બુમ મારી કહ્યું પણ ફોગટ

            સાંજે ફોન કરીને કેતકીએ પોતાની સહેલી નીશાને બોલાવીને બધી વાત કરી બીજા દિવસે સવારે નીશા આવી તો કેતકીએ બાઇક ચાલુ કરતા કહ્યું

‘મમ્મી હું નીશા ભેગી બહાર જાઉ છું કલાક દોઢમાં પાછી આવી જઇશ’

        બંને સહેલીઓ લીલાધર પાસે આવી.કેતકી લીલાધર સામે મુકેલી ખુરસી પર બેઠી અને નીશા તેણીની પાછળ ઊભી રહી ખોટે ખોટો ફોન કરવાનો ઢોંગ કર્યો અને પછી કેતકીના ખભે હાથ મુક્યો

‘હાં… બોલો શું કામ હતું?’લીલાધરે કેતકીના અંગો પર નજર કરતા પુછ્યું

‘હું જગજીવનની પુત્રવધુ છું પપ્પાના પેન્શનની વાત કરવી હતી’

‘ઓહો…!!ઓલ્યો સત્યવાદીની પુછડી આખી જિંદગી મને આડો આવ્યો છે ન પોતે ખાતો ન મને સુખે ખાવા દીધું ઇ કાગડો માંડ લીલાધરના ફાસલામાં ફસાયો છે તેને લીલાધર પોતાની લીલા બતાવ્યા વગર એમ જ થોડો જવા દેશે’કહી લીલાધર ખંધુ હસ્યો.

‘પણ તેમના પેન્શનની ફાઇલ….’કેતકીએ પુછ્યું

‘અસલ અને નકલ બંને મારા ઘેર પડી છે.હમણાં જ જગજીવન આવ્યો હતો ત્યારે મેં સમજાવ્યો કે ત્રણ મહિનાના પેન્શનની જે રકમ થાય તેમાંથી રૂપિયે ચાર આના મારો ભાગ આપી દે તો કાલે જ તેનો પેન્શન ચાલુ કરાવી દઉ પણ એ જડભરત સમજવા જ તૈયાર નથી તો હું શું કરૂં?’ખભા ઉલાળતા લીલાધરે મલકીને કહ્યું પછી હળવેકથી કેતકીનો ટેબલ પર રહેલા હાથ પર પોતાનો હાથ મુકી જીણી આંખો કરી કહ્યું

‘તું સમજુ લાગે છે કાં તો બસ એક રાત…’કહી કેતકીને આંખ મારી પછી બંને હાથના આંગળા ભીડી માથા પાછળ રાખી કહ્યું

‘વિચારી જોજે આપણને કંઇ ઉતાવળ નથી..’કહી ખંધાઇથી હસ્યો ત્યારે તેની આંખમાં વાસનાના સાપોલેયા ફરતા હતા.નીશાએ કેતકીના ખભે હાથ રાખ્યો તો આટલી વારથી મનમાં ઉકળતો ચરૂ ધરબી બેઠેલી કેતકીનો જવાળામુખી ફાટયો અને કેતકી ઊભી થઇ અને રણચંડી જેમ આંખો ફાડી ક્રોધથી હાંફતા ત્રાડ નાખી

‘મુવા નીચ…નાલાયક..સાલા લંપટ..’કહી લીલાધરના ગાલ પર બે થપ્પડ જડી દીધી

લીલાધર તો હેબતાઇ જ ગયો ઓફિસ આખી કેતકીની ત્રાડથી ભેગી થઇ ગઇ

‘મુવા બેશરમ…મવાલી…હલકટ તારા ઘરમાં મા બહેન નથી?’કહી નીશાનો હાથ પકડી કેતકી ઓફિસની બહાર નીકળી ગઇ.ઓફિસ આખી ભેગી થઇ ગઇ તેની વચ્ચે લીલાધર નીચું માથું રાખી બેઠો હતો.

             કલાક-એક પછી કેતકી અને નીશા સીધી દેસાઇની કેબીનમાં ગઇ.કેતકીએ લીલાધર સાથે જે વાત થઇ હતી એ કહી સંભળાવી તો દેસાઇ કેતકી સામે જોઇ રહ્યો તો કેતકીએ કહ્યું

‘તમે પોલીસને બોલાવો તમને પુરાવા જોઇએ ને તે મારી પાસે છે અને હું આપીશ’

                          દેસાઇએ પોલીસ ઇંસ્પેકટરને ફોન કરી તાબડતોબ આવી જવા કહ્યું અને પછી ટાઇપિસ્ટને બોલાવીને કોઇને પણ વાત કર્યા વગર લીલાધરનો સસ્પેન્ડ ઓર્ડર ટાઇપ કરી લાવવા કહ્યું.નીશાએ મોબાઇલમાં રેકર્ડ કરેલ લીલાધરની વાતોની ક્લિપસ દેસાઇને બતાવી તે જોઇ દેસાઇએ કહ્યું

‘છી..છી..છી  કેટલી નિચતા ભરી છે આ માણસમાં એની ફરિયાદો તો ઘણી આવતી હતી પણ….’

‘પણ પુરાવાનો અભાવ હતો એમ ને?….’આ વાત ચાલતી હતી ત્યાં પોલીસ ઇંસ્પેકટર આવી ગયા કોઇ પણ બીજી વાત કર્યા વગર નીશાએ મોબાઇલની ક્લિપસ બતાવી તો પોલીસ ઇંસ્પેકટર પણ અચંબામાં પડી ગયો.સસ્પેન્ડ ઓર્ડર ટાઇપ થઇ આવી ગયો તો દેસાઇએ સહી કરી પટાવાળાને બોલાવીને કહ્યું

‘જાવ લીલાધરને આપી આવો’

          પટાવાળો ગયો અને બે મિનિટમાં લીલાધર દોડતો દેસાઇની કેબીનમાં આવ્યો

‘કસ્ટમર સાથે ઉધ્ધતાઇ અચરવા અને સરકારી ફાઇલો ગેરવલ્લે કરવાના ગુન્હા સબબ તમને ગિરફતાર કરવામાં આવે છે’કહી ઇંસ્પેકટર લીલાધરને બેડી પહેરાવી અને પોલીસે તેના બાવડામાં દોરી બાંધી તેને ઓફિસ વચ્ચેથી બહાર લઇ ગયા અને જીપમાં બેસાડયો.ઓફિસમાંથી અવાઝ આવતા હતા

‘એ લીલો એ જ લાગનો હતો…પોલીસ ભલે લઇ ગઇ એ હલકટને….લોહીપીણો હતો લોહીપીણો… એ જાન છુટી…એ પેંડા વહેંચો પેંડા’કોઇક બોલ્યું અને પછી હાસ્યનું એક મોજું ફરી વળ્યું.

         અહીંથી આખું લશ્કર લીલાધરના ઘર તરફ ચાલ્યું સૌથી આગળ પોલીસની જીપ હતી તે પાછળ દેસાઇની ગાડી અને તે પછી બાઇક ઉપર કેતકી અને નીશા નિકળ્યા.લીલાધરના ઘર પર રેડ પડી.કબાટમાંથી જગજીવનની બે ફાઇલો ઉપરાંત દશ બીજી ફાઇલો નીકળી અને સાથે ત્રણ લાખ રૂપિયા રોકડા.પોલીસે બધું જપ્ત કરી પંચનામું કર્યું. ઇંસ્પેકટરે બધી ફાઇલો દેસાઇને સોંપી અને નીશાએ મોબાઇલના ક્લિપની સીડી ઇન્સપેકટરને સોંપી.બધા બહાર આવ્યા ત્યારે ભીની આંખે કેતકીના માથા પર હાથ રાખી દેસાઇએ કહ્યું

‘બેટ!!! તેં ભારે હિંમ્મતનું કામ કર્યું જગજીવનને કહેજો કાલે આવીને પેન્શન લઇ જાય’

        કેતકીએ નીશાને તેના ઘેર ઉતારી ત્યારે કેતકીની આંખ ભીની થઇ ગઇ

‘આ શું કેતકી?’નીશાએ કેતકીની આંખો લુછતા પુછ્યું

‘તારા સાથ વગર આ કામ પાર ન પડત’કેતકી નીશાને બાથ ભીડી કહ્યું

‘તું મને તારી સાચી સહેલી સમજે છે અને મારા પર ભરોસો કર્યો એ મારા માટે ઘણું છે’કહી નીશા ઘરમાં ગઇ અને કેતકીએ બાઇક ચાલુ કરી રસ્તામાંથી મિઠાઇની દુકાનેથી કાજુ કતરીનું પેકેટ લીધું. ઘેર આવી જગજીવનને કાજુ કતરી ખવડાવતા કહ્યું

‘પપ્પા..દેસાઇ સાહેબે કહ્યું છે જગજીવનને કહેજો કાલે આવીને પેન્શન લઇ જાય’

‘પણ આ થયું કેમ ઓલ્યો લીલો…..?’

‘તેને પોલીસે જેલમાં પૂર્યો છે અને તેના ઘર પર રેડ નાખી તમારી બે ફાઇલો અને બીજી દશ ફાઇલો તેના ઘરના કબાટમાંથી નીકળી અને ભેગા ત્રણ લાખ રૂપિયા રોકડા નીકળ્યા ચાલો મમ્મી શું બનાવ્યું છે અને શું બનાવવાનું બાકી છે મને બહુજ ભુખ લાગી છે’

             અહીં કપીલને સહેલાઇથી કલાં પાસેથી પૈસા મળતા હતા એટલે એ હરામ હાડકાનો થઇ ગયો હતો.પોતાના ઘરમાંથી કશું ન મળ્યું એટલે કપીલને ખાત્રી થઇ ગઇ કે, હવે કલાં પણ તેને પૈસા નહીં આપે.શું કરીશું ઘણા વિચાર કર્યા પછી એક મિત્ર પાસેથી પૈસા ઉધાર લઇને ચાર દાબેલી બંધાવી બે તીખી અને બે સાદી સાથે પોતાની પસંદગીની સેવન-અપની બોટલ અને કલાંની પસંદગીની કોકાકોલાની બોટલ લઇ ઘેર આવ્યો અને ખુશ થતાં કલાંને કહ્યું

‘મમ્મી મને નોકરી મળી ગઇ મહિને પંદર હજાર પગારની અને પહેલી તારીખથી હાજર થવાનું છે એ માનમાં દાબેલી લઇ આવ્યો છું’

         રસોડામાં જઇ બધી દાબેલીના ચાર ચાર કટકા કર્યા પછી સેવન-અપ અને કોકાકોલાની બોટલો ખોલી એક ચમચામાં થોડી કોકાકોલા કાઢી તેમાં અફીણની ગોળી ઓગાળી બાટલીમાં પાછી નાખી દીધી.દાબેલીની બે પ્લેટો અને બંને બોટલો લઇ કલાં પાસે આવ્યો તીખી દાબેલીની પ્લેટ અને કોકાકોલાની બોટલ કલાંને આપી અને બીજી પ્લેટમાંથી દાબેલી પોતે ખાઇ ને સેવન-અપ પીધી. કલાંએ દાબેલી ખાઇ કોકાકોલા પીધી તો તેણીને સ્વાદ જરા વિચિત્ર લાગ્યો એટલે કપીલને કહ્યું

‘છોરા….આ કોકાકોલાના સ્વાદમાં કઇક ફરક લાગે છે’

‘એમ…? આ વળી નવું લાવો જોઉ…’કહી કલાં પાસેથી કોકાકોલાની બોટલ લઇ હોઠ ભીંજાય એટલી પી કરી કહ્યું

‘હવે બરોબર તો છે કશો ફરક નથી આ ઘણા દિવસે તમે પીવો છો એટલે એમ લાગતું હશે.તમે એમ કરો તમે સેવન-અપ પીવો હું કોકાકોલા પીવું છું.’કહી સેવન-અપની બોટલ કલાં સામે ધરી.

‘ના…મને આ કોકાકોલા જ ઠીક છે સેવન-અપ મને ભાવતી નથી’કલાંએ કહ્યું

         દાબેલી ખવાઇ ગઇ બોટલો પીવાઇ ગઇ પછી ખાલી પ્લેટો અને ખાલી બોટલો લઇ કલાં રસોડામાં ગઇ અને કપીલ પોતાના રૂમમાં ગયો.વહેલી પરોઢે કપીલ કલાંના રૂમમાં આવ્યો અને બે સાદ પડ્યા મમ્મી…એ મમ્મી જવાબ ન મળ્યો એટલે કલાંના ઓશિકાનીચે મુકેલી તિજોરીની ચાવી લઇ તિજોરીમાં જે રોકડા પૈસા હતા એ એક પાકિટમાં નાખી ભાગી ગયો.

       રોજ સવારે છ વાગે જાગી જનાર કલાંની આંખ ખુલી ત્યારે આઠ વાગ્યા હતા. માથું ભારે લાગતું હતું.ઊઘરેટી આંખે કલાં બાથરૂમમાં ગઇ નિત્યક્રમથી પરવારી પોતાના રૂમમાં આવી ત્યારે ખાલી તિજોરી ખુલ્લી હતી.

‘ફટ રે ફટ મુવા કપીલ કલ્યાણીની શિખવેલી કળા કલ્યાણી પર જ અજમાવી?હું પણ કેવી મુરખી પૈસાની લાલચમાં છાણે ઠાકરિયો વીંછી ચડાવ્યો એ મને કલ્યાણીને જ ડંખ્યો?’

     ધુવા ફુવા થતી કલાં કપીલનો ફોટોગ્રાફ લઇ સીધી પોલીસચોકી પર ગઇ અને ઇંસ્પેકટરને કહ્યું

‘આ મારો જમાઇ કપીલ છે એ મારા રૂપિયા ચોરવીને ભાગ્યો છે.’

‘ભલે અમે તપાસ કરીશું’ફરિયાદ નોંધી ઇંસ્પેકટરે કહ્યું

‘તપાસ કરવાની જરૂર નથી એ કપાતર ક્યાં હશે તે હું તમને દેખાડું બસ મારી સાથે ચાલો અને તેને પકડી બેડી પહેરાવો’

      જીપમાં કલાંને બેસાડી મોટી બજાર ની એક શેરીમાં બીજી એક સાંકડી ગલીના છેવાડે એક ખખડધજ બંગલી કલાંએ દેખાડી ત્યાં જુગારનો અડ્ડો ચલાવતા ચુનિયો ચુંચો હોટલમાં ચ્હા પીતો હતો તેણે પોલીસની જીપ જોઇ ત્યાંથી સટક સીતારામ થઇ ગયો. પોલીસે બંગલી પર રેડ નાખી ત્યાં કપીલ અને બીજા પાંચ જુગાર રમતા હતા. પોલીસે માલ મત્તા જપ્ત કરી કપીલને બેડી પહેરાવી અને બીજા પાંચના બાંવડામાં દોરી બાંધી નીચે લઇ આવી અને જીપમાં બેસાડી પોલીસ ચોકી ઉપર લઇ આવ્યા. પંચનામુ કરી કલાની રકમ કલાને સોંપી ત્યારે કલાએ કપીલને કહ્યું

‘મુવા કપાતર હું તને મારો દીકરો સમજતી હતી અને તેં મારી સાથી કલ્યાણી સાથે આ રમત કરી?’

              એમ કહી કલાંએ બે થપ્પડ કપીલના ગાલે જડી દીધી પછી હા..ક…થુ કરી કપીલના મ્હોં પર થુકીને ચાલી ગઇ.પોલીસ કપીલને પકડી ગઇ એ સમાચાર કેતકીને તેની સહેલી કુસુમે કેતકીને બજારમાં આપ્યા.કેતકીએ બજારમાંથી ઘેર આવી  સાસુ અને સસરાને સમાચાર આપ્યા.

‘એ નાલાયક હતો જ એ લાગનો’કસ્તુરે મ્હોં બગાડીને કહ્યું.

‘ચાલો..આખર ભેંશના શિંગાડા ભેશને જ ભારે પડયા’ કહી જગજીવને નિસાસો નાખ્યો’ (સંપુર્ણ)

વિંછીનો ડંખ-બીજો

વિછી

‘વિંછીનો ડંખ’-બીજો         

               કેતકી અને કપીલ ઇન્ટરનેટ પર વાતો કરતા હતા એક દિવસ કલાં એ જોઇ ગઇ તો કેતકીને પુછ્યું

‘કોણ છે આ છોકરો ઘેર લઇ આવ તો હું પણ જોઉ’

‘એ કપીલ છે અને તેના પપ્પા મોટા સરકારી ઓફિસર છે’કેતકી એ કહ્યું

               કલાંએ વિચાર કર્યો કે સરકારી ઓફિસર અને તે પણ મોટો જો આ પારેવું હાથ આવી જાય તો તેના બાપે લાંચ લઇ ભેગી કરેલ મુડીમાંથી આપણે પણ થોડી ખંખેરી શકિયે.બે દિવસ પછી કપીલ ઘેર આવ્યો તો કલાંએ પોતાની લટુડા પટુડાની કળા અજમાવવાની શરૂઆત કરી.ત્રણ ચાર વખત કપીલ ઘેર આવ્યો તો કલાંએ અંદાઝ બાંધી લીધો કે કપીલ ચડાઉ ધનેડું છે વાહ કપીલ વાહ કરીએ તો ચણાના ઝાડ પર ચડી જાય એમ છે એટલે કલાંએ પોતાની કળાના દાણા નાખ્યા અને પારેવું ચણવા લાગ્યું અને તે એટલે સુધી કે કપીલને કલાંનું ઘર પોતાનું ઘર લાગવા લાગ્યું. 

                         એમ.બી.એ.નું રીઝલ્ટ આવ્યું બંને પાસ થઇ ગયા કપીલે બહુજ હરખાઇને જગજીવનને રિઝલ્ટ બતાવ્યું તો જગજીવને કહ્યું

‘આના લીધે તને સારી નોકરી મળી જશે મારી પાસે મારી મરણ મૂડી છે તારી કમાણી તું વાપરજે તારી કમાણીની રાતી પાઇ પણ મને નહીં જોઇએ’             

     બીજા દિવસે કપીલ કલાંને મળ્યો અને જગજીવન સાથે થયેલ બધી વાત કરી  

‘તારા પપ્પાની તો ઘણી ઓળખાણ હશે તેથી તને ગમે ત્યાં નોકરી અપાવી શકે’ કલાંએ સોગઠી મારતા સલાહ આપી.

        એક અઠવાડિયું પસાર થઇ ગયું એક દિવસ જગજીવને પુછ્યું

‘પછી શું થયું તારી નોકરીનું ક્યાંક મળી?’

‘તમારી આટલી બધી ઓળખાણ છે મને ક્યાંક રખાવી દો ને’કપીલે દયામણે ચહેરે કહ્યું

‘તો પછી ગ્રેજ્યુએટ અને એમ.બી.એ. થવાની શું જરૂર હતી બારમી પાસ કરીને કારકુની જ કુટવી હતીને.હું કોઇની મદદ વગર મારી રીતે પગભર થયો છું.તું એ ભરમમાં રખે રહેતો કે હું તને ક્યાંક નોકરીએ રખાવી દઇશ.પોતે કમાણી કરો અને વાપરો હવે હું તને રાતી પાઇ પણ આપવાનો નથી.’જગજીવને ઉશ્કેરાઇને કહ્યું  

‘પપ્પાએ તો મને નોકરી અપાવવાની અને પૈસા આપવાની ના પાડી દીધી’કપીલ કલાંને કહ્યું.

‘જો તારા પપ્પા પાસે કાળાનાણા ઘણા હશે એ પૈસા બેન્કમાં ન મુકી શકાય તે રોકડા જ ઘરમાં ક્યાંક સંતાડેલા હશે.તે શોધી કાઢ અને હા…મળી જાય તો બધા ન ઉપાડજે ખપ પુરતા સો બસો ઉપાડવાના શું સમજ્યો?’કલાંએ શિખામણ આપી

       રાત્રે જગજીવન અને કસ્તુર ઊંઘી ગયા તો હળવેકથી કપીલ ઉઠ્યો અને ખાંખા ખોડા કરવા લાગ્યો.જગજીવનની તો ઊંઘ એવી કે પથારીની બાજુમાંથી બિલાડી પસાર થાય તો પણ જાગી જાય એટલે ખખડાટ સાંભળી જાગી ગયો અને જોયું તો કપીલ કબાટમાંની ચીજો ઉલટ પલટ કરતો હતો.

‘અત્યારે મધરાતે શું શોધવામાં પડ્યો છો?’જગજીવને પુછ્યું

‘મને એક જગાએ નોકરી મળે એમ છે તેમાં એક સર્ટિફીકેટ જોઇએ એ યાદ આવ્યું તે શોધું છું’કપીલે બચાવ કરતા કહ્યું

‘દિવસના શોધજે ચાલ અત્યારે સુઇજા’કહી જગજીવન પોતાના રૂમમાં ગયા        

            જગજીવનને થયું કે,આજ નહીંતર કાલ બેન્કની પાસબુક ચેકબુક કે ફિક્સની રસીદો જો કપીલના હાથે ચડી જાય તો મુસીબત થાય એટલે સાંજે ઘેર આવતી વખતે એક પિતળનો કળશ લઇ આવ્યો.

‘આ કળશ…?’કસ્તુરે પાણીનો ગ્લાસ આપતા પુછ્યું

‘સારો લાગ્યો અને ગમ્યો એટલે લઇ આવ્યો’જગજીવને વાત ટાળતા કહ્યું

         આવો જવાબ સાંભળી કસ્તુરે જાજી પંચાત ન કરી આજે નહીંતર કાલે તો ખબર પડવાની જ છે.બીજ દિવસે રવિવાર હતો કસ્તુર બજાર ગઇ કપીલ તો કલાંને ત્યાં ચાલ્યો ગયો હતો                 

            જગજીવને કબાટના ચોર ખાનામાંની એક પાસબુક અલગ રાખી બાકીની ત્રણ પાસબુક,ચાર ચેકબુક અને ફિક્સની રસીદો કાઢીને પેલા કળશમાં નાખી પછી ઢાંકીને એક લાલ કપડાને નાડાછડીથી મ્હોં બાંધી ને એક લેબલ લટકાવ્યું ‘સ્વ. રતનબાના અસ્થી સ્વર્ગવાસ તારીખ….પછી આંગણામાં જઇને ખોબો ભરી ધૂળ ઉપાડી અને બંને હથાળી હળવે હળવે હલાવી ધૂળ જમીન પર વેરી છેવટે રજોટાયેલા હાથ પેલા કળશ ઉપર ખંખેરી લાલ કપડું રજોટી નાખ્યું અને કળશ માળિયા પર ચડાવી દીધું

                 આ લીલાધરનો ભરોસો નહીં કદાચ પેન્શન રખડાવે તો તેવે વખતે પાસબુકથી બેન્કમાંથી પૈસા ઉપાડી શકાય એ વિચારે પેલી પાસબુક ભજન-કિર્તનની ચોપડીઓ વચ્ચે જુની ગીતાજીના કવરમાં સંતાડી દઇ જગજીવને હાશ કરી.અહીં કપીલ વીલા મોંઢે કલાં પાસે આવ્યો તો કલાંએ પુછ્યું

‘શું થયું પૈસા હાથ ન આવ્યા?’

‘ક્યાંથી મળે હું શોધતો હતો ત્યાં પપ્પા જાગ્યા હવે તેમની ઊંઘ તો એવી છે કે પથારી પાસેથી બિલાડી પસાર થાય તોંય જાગી જાય.હું શોધતો હતો તો જાગી ગયા અને મને કહ્યું જે શોધવું હોય તે દિવસના અજવાળે શોધજે પૈસા તો મળ્યા નહીં ને દિવસના અજવાળામાં શોધાય નહીં મમ્મી સત્તર સવાલ પુછે હવે હું ત્યાં નહીં જાઉ અને જઇને કરૂં પણ શું?’કપીલે મ્હોં બગાડીને કહ્યું

         કલાંએ વિચાર કર્યો કે,કપીલ ત્યાં જાય નહીં તો આપણી બાઝી બગડી જાય એટલે વિચાર કર્યો કે જો કપીલના લગ્ન કરાવી આપ્યા હોય તો એ ત્યાં રહે અને નવી બાઝી માંડી શકાય.

‘જો કપીલ તું અને કેતકી ઘણા દિવસ સાથે ફર્યા હવે તમારા લગ્ન થઇ જવા જોઇએ આ લગ્ન આંતરજ્ઞાતિના છે એટલે તારા પપ્પા આ લગ્ન કરાવી આપવા કદાચ તૈયાર ન પણ થાય એટલે હું તમારા લગ્ન શિવ મંદિરમાં આર્યસમાજ વિધિથી કરાવી આપું પછી હું કહું તેમ કર’કલાંએ નવા પાસા ફેંક્યા 

            બીજા દિવસે શિવ મંદિરના પુજારીને એકાવન રૂપિયા આપી કેતકી અને કપીલના લગ્ન કલાંએ કરાવી આપ્યા અને મનોમન કહ્યું ચાલો કેતકીના લગ્નનો ખર્ચો બચ્યો પછી કપીલને જેવી રીતે શિખવડાયું હતું તેમ કપીલ ઘેર આવ્યો.

‘પપ્પા..મમ્મી હું અને કેતકી એકબીજાને પસંદ કરતા હતા સાથે ફરતા હતા તેમાં અમારાથી ભુલ થઇ ગઇ એટલે આપણા અને કેતકી ના ઘરની આબરૂને દાગ ન લાગે એટલે અમે આર્ય સમાજ વિધિથી પરણી ગયા.’કપીલે આંખો ઢાળીને કહ્યું

‘વહુ ક્યાં છે?’કસ્તુરે પુછ્યું     

‘માવતરે’કપીલે કસ્તુર સામે જોઇ કહ્યું

‘લગ્ન પછી વહુ સાસરે આવે જા તેડી આવ’કસ્તુરે કહ્યું

         કપીલ કેતકીને લઇ આવ્યો.કસ્તુરે કેતકીને ચાંદલો કરી આરતી ઉતારી અને થાળીમાં પાણી અને કંકુ ઘોળી કુમકુમ પગલા કરાવ્યા તો કેતકીએ માથા પર સાડીનો પાલવ મુકી કસ્તુરના ચરણસ્પર્શ કરવા નમી તો કસ્તુરે કેતકીને ખભા પકડી બાથમાં લીધી ખાડી પકડી મ્હોં જોઇ માથું સુંઘયું તો કેતકીની આંખ ભીની થઇ ગઇ તો તેની આંખો લુછતા માથું ધુણાવી કસ્તુરે ના પાડી.ચાર દિવસ પ્રેમથી પસાર થઇ ગયા કસ્તુર અને જગજીવન ખુશ થયા કે વહુ તો જોઇએ તેવી મળી છે.            

         કપીલના મિત્રો બધા ગોવા જતા હતા કપીલને કહ્યું તું પણ અમારી સાથે ચાલ ટ્રીપની ટ્રીપ અને તારૂં હનીમુન બંને એક સાથે થઇ જાય કપીલે આવીને જગજીવન ને કહ્યું

‘મારા મિત્રો ગોવા જાય છે તો થોડાક પૈસા આપો એટલે હું અને કેતકી ફરી આવીએ’

‘મારો જવાબ તને ખબર છે’જગજીવને કહ્યું

‘મારા લગ્ન તમે કરાવ્યા હોત તો પૈસા તો વાપર્યા હોત તે તો બચી ગયા એમાંથી થોડા આપો’મ્હોં બગાડી કપીલે કહ્યું        

‘તને મેં એક વાર કહ્યુંને કે હું તને રાતી પાઇ પણ નહી આપું’જગજીવને કહ્યું

        કપીલની કમાન છટકી તે જ વખતે રસોડાનું કામ પુરૂ કરી બહાર આવેલ કેતકીનું બાવડું પકડી બારણા પછાડીને કલાં પાસે ચાલ્યો ગયો.કલાંએ બારણું ખોલ્યું તો કપીલ ફસ કરતોક સોફા પર બેસી પડયો.કલાંએ ઇશારાથી કેતકીને પુછયું શું થયું? તો કેતકી ખભા ઉલાડી પોતાના રૂમમાં જતી રહી.કલાં પાણીનો ગલાસ ભરી આવી કપીલને પીવડાવી શાંત પાડી પુછ્યું

‘શું થયું કપીલ?

     કપીલે તેના મિત્રો સાથે થયેલ વાત અને પછી જગજીવન સાથે થયેલ વાત કરી તો કલાં હસી

‘મમ્મી મારો જીવ બળે છે અને તમને હસવું આવે છે?’મ્હોં બગાડી કપીલે કહ્યું

‘હવે આવડી અમસ્થી વાતમાં નારાજ ન થવાય આમે તું તો મારા દીકરા જેવો જ છો પૈસા તને હું આપું જાવ ફરી આવો.’ખોટો મલકાટ મ્હોં પર આણી કલાંએ કહ્યું        

           કલાં મનમાં તો સમજતી હતી કે જગજીવનના કાળાનાણામાંથી અમુક હિસ્સો મેળવવા આ તો રોકાણ છે એમ સમજી કપીલને અવાર નવાર સારા પૈસા આપતી હતી.અહીં જગજીવન રિટાયર થયો ઓફિસ તરફથી વિદાય સમારંભ થયો. શાલ ઓઢાળી સન્માન કરી એક સરસ ફ્રેમમાં મઢી સન્માન પત્ર પણ અર્પણ કરવામાં આવ્યું.જગજીવન રિટાયર થયો તો લીલાધર તેની જગાએ આવ્યો.

      સૌથી પહેલું કામ ટપાલ સંભાળનાર કારકુનને બોલાવીને કહ્યું કે આજથી જે પણ ટપાલ આવે એ પહેલાં મને આપવી હું એ ચેક કરી દેસાઇ સાહેબને મોકલાવી આપીશ આ દેસાઇ સાહેબનો હુકમ છે પછી મનોમન કહ્યું હવે જોઉ છું જગજીવન તને પેન્શન કેમ મળે છે.તારા પેન્શનની ફાઇલ પહેલાં આવશે તો મારી પાસે જ ને?ઘણો આડો આવ્યો છો તું મને હવે જોઇ લેજે લીલાધરની લીલા કહી મલક્યો.પંદર દિવસ પછી ટપાલમાં જગજીવનના પેન્શનની ફાઇલ આવી ગઇ એ લીલાધર પોતાના ઘેર લઇ ગયો.   

         પહેલી તારીખના જગજીવન લીલાધર પાસે ગયો તો મલકીને લીલાધરે કહ્યું

‘આવો આવો જગજીવનભાઇ બેસો બેસો ચ્હા પીશું ને?’

‘મારૂં પેન્શન…’જગજીવને કહ્યું

‘હજી મારી પાસે ફાઇલ આવી નથી વાંધો નહીં આવતા મહિને બે મહિનાનો ભેગું લેજો શું ફરક પડે છે?’લીલાધરે મલકીને કહ્યું

          અહીં કપીલ એક અઠવાડિયું ગોવામાં મોજ કરી પાછો આવી ગયો.કલાંએ તેને એક પડીકી આપી અને બાઝી સમજાવી.તે દિવસે સાંજના કપીલ પોતાના ઘેર આવ્યો વાળુ થઇ ગયું પછી જગજીવનને કહ્યું

‘નોકરી તો મળી નહીં મારા મિત્રો બિઝ્નેસ શરૂ કરવાના છે,મને કહ્યું તું દશ ટકા એટલે ત્રણ લાખનું રોકાણ કર પ્રોફિટમાંથી દશ ટકા તારા આજે પહેલી વખત અને છેલ્લી વખત તમારી પાસેથી પૈસા માંગુ છું’

‘મારો જવાબ એ જ છે જે પહેલા આપ્યો હતો.’જગજીવને કહ્યું

‘કંઇ નહીં તો લોન સમજીને આપો ત્રણ ચાર મહિના પછી તમારા પૈસા દુધમાં ધોઇને પાછા આપી દઇશ.’કપીલે કાકલુદી કરી          

‘તું દુધમાં ધોઇને આપે કે ગંગાજળમાં હું તને રાતી પાઇ પણ આપવાનો નથી’જગજીવને કરડાકીથી કહ્યું

‘ સારૂં બીજુ શું આ ચાન્સ ગુમાવવા જેવો નથી હું બીજે ક્યાંકથી સગવડ કરી લઇશ કાં ક્યાંકથી વ્યાજે નાણા લઇને પણ રોકાણ તો કરીશ જ.ભલે હું જાઉ..’કહી કપીલ ઊભો થયો તો વાળુ પછી આ ઘરના રિવાજ મુજબ કસ્તુર ચ્હા બનાવવા ઊભી થતા કહ્યું ‘ચ્હા પીને જજે’

‘મમ્મી તું બેસ આજે ચ્હા હું બનાવું છું’કહી કસ્તુરને બેસાડી કપીલે ચ્હા બનાવી અને કલાએ આપેલ પડીકીમાંથી એક એક અફીણની ગોળી જગજીવન અને કસ્તુરની ચ્હામાં ઓગાળીને લઇ આવ્યો અને પોતે જલ્દી જલ્દી ચ્હા પીને રવાનો થઇ ગયો.

         બંનેને ચ્હા પીધા પછી પોપચા ભારે લાગતા બારણા વાંસીને સુઇ ગયા  અર્ધી રાત્રે ચ્હા બનાવતી વખતે અર્ધી ખુલ્લી મુકેલી રસોડાની બારીમાંથી કપીલ ઘરમાં દાખલ થયો અને સીધો માવિત્રોના રૂમમાં જઇ સાદ પાડ્યો મમ્મી એ મમ્મી પપ્પા એ પપ્પા કશો જવાબ ન મળતા ઘરમાં શોધખોળ શરૂ કરી. 

        કબાટમાં ઘડી વાળી મુકેલ કપડા ઉલટ પુલટ કર્યા,ચોર ખાનો ખુલ્લો હતો તે હાથફેરવી જોયો ભંડકિયામાં રાખેલ જુનો સામાન ફંફોસી જોયો માળિયા પર ચડીને શોધ કરી તો કળશ હાથ આવ્યો લેબલ વાંચ્યું સ્વ.રતનબા ના અસ્થી સ્વર્ગવાસ તારીખ….   પાછું મુકી દીધું.શો-કેશમાં મુકેલ વસ્તુઓ ઉલટ પુલટ કરી જોઇ ટેબલનો ખાનો ફંફોસતા કસ્તુરની પર્સ મળી તેમાં પંદર રૂપિયા હતા પાછી મુકી દીધી.રસોડામાં અનાજના ડબ્બામાં હાથ ફેરવી જોયો કાંઇ ન મળ્યું,જગજીવનના કોટના ખિસ્સા તપાસ્યા ખાલી હતા.(ક્રમશ)

 

વિંછીનો ડંખ-પહેલો

વિછી

‘વિંછીનો ડંખ’-પહેલો                                                 

                 જેઠીએ ગઇકાલ પ્રેમાની દીકરી કાન્તાનો પગ કુંડાળે પડી ગયો એવું સાંભળ્યું ત્યારથી તેનો જીવ પડિકે બંધાઇ ગયો હતો.બસ હવે કલાં(કલ્યાણી)ના લગ્ન કરાવી દેવા જોઇએ.જોકે કલાં કુડાળે પગ નાખે એવી તો ન જ હતી.આમે રવિવાર સિવાય બહાર પણ ક્યાં જતી હતી?બારમી પાસ કરીને આગળ ભણવાની તેની ઇચ્છા નહોવાથી ભણતર મુકી દીધું હતું. જેઠીએ કહ્યું પણ ખરૂં કે કંઇ નહીં તો પી.ટી.સી.કરી લે તો શિક્ષિકાની નોકરી તો મળી જાય.કલાંએ વાત ટાળતા કહ્યું હતું કે મારે નોકરી નથી કરવી નો..કરી કરી કરી ને નો કરી મારે એવા બંધીજણમાં નથી પડવું 

                        ઘરમાં એક સિલાઇનું મશીન હતું જેના પર જેઠી ગામના કપડાં સિવતી હતી.કલાં બજારમાંથી પ્લેન સાડીઓ લઇ આવતી તે પર મશીનથી ભરતકામ કરી ઉપર હીરા મોતી ટાંકીને એ સાડી ૧૫૦૦/૨૦૦૦માં વેંચતી હતી.મહિને દહાડે ક્યારેક ત્રણ ક્યારેક ચાર સાડીઓ તૈયાર કરી લેતી હતી.એવી રીતે જેઠીને સારા એવા પૈસા ભેગા કરી આપ્યા હતા.છેલ્લા ચાર વરસથી કલાં એ જ કામ તો કરતી હતી.

             સંતોક ગોરાણી જ્ઞાતિના ઘેર ઘેર જઇ નારાણ હરિ કહી લોટ માંગવા આવતી હતી પણ સાથોસાથ એ પણ ધ્યાન રાખતી હતી કે કોની દીકરી કે કોનો દીકરો લગ્ન કરાવવા લાયક છે.કોઇ પુછે તો અંગુલિનિર્દેશ પણ કરતી હતી અને કોઇ કહે તો માંગાની વાત પહોંચાડી આવતી. જેઠી આજે એ જ વિચારમાં હતી કે સંતોકને કહી દે કે કલાં માટે યોગ્ય છોકરો બતાવ એટલે જ જેઠી સંતોક ગોરાણીની રાહ જોતી હતી.

                      નવ સાડા નવ થાય અને નારાણ હરિ કહી લોટ માંગવા આવનાર સંતોક આજે દશ વાગ્યા તોંય હજી કેમ ન દેખાણી શું થયું હશે?આમે છેતો વાતોડીને? પાટલો નાખો એટલે બેસી જાય એમ ક્યાંક વાતોના તડાકા મારતી હશે.બે-એકવાર તો જેઠીએ ગોખ ઉપરથી શેરીમાં નજર સુધા કરી લીધી પછી જેઠીએ મન વાળી લીધું ચાલ જીવ મુક પંચાત ત્યાં સાદ સંભળાયો નારાણ હરિ તો વાટકો ભરીને લોટ કલાંએ આપ્યો તે ટોપલીમાં ખાલી કરી વાટકો કલાંને આપ્યો તો જેઠીએ સંતોકનું બાવડું પકડી બેસાડીને કલાંને કહ્યું              

‘છોડી સંતોકમાશીને ચ્હા પિવડાવ’

‘તે શું આજે આટલી બધી મોડી આવી?’ જેઠીએ સંતોકને પુછ્યું

‘અરે!! ઓલી સામા પટેલિયાણી રસ્તામાં મળી ગઇ હવે તને તો ખબર છે ને કે તેની વાતમાં હિંગ કે ફટકડીનો સ્વાદ તો હોય નહીં, બસ તેને તો આખા ગામની પંચાત જોઇએ કટાળીને આખર મેં કહ્યું હું જાઉ જેઠી મારી રાહ જોતી હશે ત્યારે માંડ છુટકારો થયો.’              

          કલાંએ બંને માટે ચ્હા બનાવી ને બંનેને આપી દાદર ચડી ગઇ.કલાંને વહેમ તો પડયો કે વાતમાં કંઇક ભેદ છે એટલે દાદર પાસે બેસી કાન સરવા કર્યા.

‘સંતોક કલાં માટે છોકરો દેખાડ’જેઠીએ કહ્યું

‘હરગોવિંદ છોકરો તો મજાનો છે ડાહ્યો અને સમજુ પણ છે એમતો ઘર પણ ભર્યુ ભાદર્યુ છે પણ છોકરાની મા……’કહી સંતોકે નિસાસો નાખ્યો

‘શું થયું છોકરાની મા ને?’ જેઠીએ ઉત્સુકતાથી પુછ્યું

‘છોકરાની માનું નામ સાંભળી કોઇ છોકરી દેવા તૈયાર નથી થતું…’સંતોકે જેઠી સામે જોઇ કહ્યું

‘કોણ છે  છોકરાની મા’જેઠીએ વધુ ઉત્સુકતાથી પુછ્યું

‘ગોમતી’

‘કોણ ગોમા તિખારો?’ જેઠીએ આંખો જીણી કરી પુછ્યું

‘હા’સંતોકે માથું ધુણાવી કહ્યું

‘ના…રે જાણી જોઇને એ ઘરમાં દીકરી ન અપાય છોડીનું જીવતર ઝેર થઇ જાય બીજો કોઇ હોય તો બતાડજે’જેઠી એ હાથ જોડી ને કહ્યું

‘ભલે હું જાઉ મારે હજી બે ઘર ફરવા બાકી છે’કહી સંતોક ગઇ

                જેઠી બારણા વાંસી ઉપર આવી તો કલાંએ આંખો ઢાલી મા ને કહ્યું 

‘બા તું સંતોકમાશીને કહી દે હું હરગોવિંદ સાથે પરણવા તૈયાર છું’

‘તું શું બોલે છે તેનું તને ભાન છે ઓલી ગોમા તિખારાથી પનારો છે’ એકદમ આવેશમાં આવીને જેઠીએ કહ્યું

‘મારો પનારો હરગોવિંદ સાથે છે સુરજ સમો તો ગૃહ બધા જખ મારે’કલાંએ જેઠી સામે મલકીને કહ્યું

‘દીકરી મારી આ બધું બોલતા સારૂં લાગે જ્યારે પનારો પડે ત્યારે ખબર પડે કે કેટલા વીસે સો થાય છે’જેઠીએ સમજાવટના સ્વરમાં કહ્યું

‘જો બા લગ્ન પછી મારી સાસુ આમ કરેછે ને મારી સાસુ તેમ કરે છે કહેતી રડતી રડતી તારી પાસે આવું તો તું મને બાવડું જાલીને ઘરની બહાર કાઢી મુકજે પછી છે કંઇ હું મારૂં ફોડી લઇશ’ કલાંએ કહ્યું તેણી ક્યા વિશ્વાસથી આમ કહેતી હતી એ જેઠીને ન સમજાયું

             આખર કલાંની જીદ સામે હારીને જેઠીએ કલાંના લગ્ન હરગોવિંદ સાથે કરાવી આપ્યા. કહેવત છે ને ક નવી લાડી નવ દિવસ ખેંચતાણથી તેર દિવસ અને બળજબરીથી મહિનો દિવસ, મહિના દિવસ પછી ગોમાએ પોતાનો રંગ બતાવવો શરૂ કર્યો પણ કલાં જેનું નામ હા બા…ભલે બા…બા તમે કહો તેમ…આટલા જ જવાબ કલાં હસીને ગોમાને આપતી હતી.ક્યારેક હરગોવિંદને પણ થતું હતું કે મારી ઘરવાળી કઇ માટીની ઘડેલી છે.ગોમાએ પણ બે ત્રણ વખત જેઠીને સુધ્ધાં કહ્યું કે તારી દીકરી કઇ માટીની ઘડેલી છે નતો ક્યારે સામા જવાબ આપતી કે નથી મ્હોં બગાડતી સાંભળીને જેઠીને શેર લોહી ચડતું હતું

          કલાં ગોમાને કોણ જાણે શું ખવડાવતી હતી ભગવાન જાણે પણ રાતી રાણ જેવી ગોમા દિવસા દિવસ ઘસાતી જતી હતી અને એક દિવસ ગોમા મરી ગઇ.કલાએ ગોમાના શબને બાથ ભીડીને મોટા સાદે પોક પોકે રડી.કાળા સાડલા પહેરી લૌકિક કરવા આવનાર સામે   એ…મને આમ નોધારી છોડીને કેમ ચાલ્યા ગયા….એ..તમારા વારસદારને જોવા પણ ન રોકાયા એ…મને તો પુરી સેવા કરવાનો મોકો પણ ન આપ્યો અને કાં હાલ્યા ગયા?’  

          બારમા તેરમાના બ્રહ્મભોજન પત્યા પછી પણ એકાદ અઠવાડિયો કલાં એક ખુણામાં ગુમસુમ બેસી રહેતી હતી.

             આ તો ગોમા હયાત હતી એટલે હરગોવિંદ સાથે લટકા મટકા અને લાડ મર્યાદામાં રહીને કરવા પડતા પણ હવે તો તે આઝાદ હતી.હળવે હળવે લટુડા પટુડા અને લાડની આડમાં હરગોવિંદના નામે જે કંઇ હતું તે કલાંએ પોતાના નામે કરાવી લીધું આમ કરતા લગ્નને પાંચ વરસ પુરા થયા ને કેતકીનો જન્મ થયો.

                    કલાંને જોઇતો હતો દીકરો અને આવી દીકરી અને ત્યાર બાદ કયારેક ઝીણી ચડભડ ચાલુ થઇ પછી હળવે હળવે સમય ગાળો ઘટવા લાગ્યો આખર અવાર નવાર થવા લાગી તેમાં હરગોવિંદ જરા ઊંચે સાદે બોલે તો તરત કલાં કહેતી ગામ ગજવવાની જરૂર નથી આમને આમ એક વરસમાં હરગોવિંદ આ ત્રાસથી વાજ આવી ગયો.તે દરમ્યાન ઘરના ભાલમાં માંકડ થયા રાત પડે ને ભાલમાંથી માંકડ નીચે આવે અને લોહી પીએ રાતના માંકડ લોહી પીએ અને દિવસના કલાં લોહી પીડા કરે.

             એક દિવસ કલાં માંકડ મારવાની દવા લઇ આવી.હરગોવિંદ ચ્હા પીવા બેઠો હતો ચ્હા પીવા કપ ઉપાડ્યો અને ત્યારે કોણ જાણે ક્યો કાળ ચોઘડિયો ચાલતો હતો હરગોવિંદે માંકડ મારવાની દવા પીધી અને પછી ઉપરથી ચ્હા પીધી જરા વારમાં ઝેર આખા શરીરમાં વ્યાપી ગયો અને હરગોવિંદ ઢળી પડયો.

        કલાંએ ખાલી કપ પાસે ખાલી બોટલ જોઇ કહ્યું ચાલો ટાઢા પાણિયે ખસ ગઇ.કલાંએ આડોસ પાડોસના લોકોને રાડારાડ કરી બોલાવ્યા અને બધા સામે હરગોવિંદના શબને બાથ ભીડી મોટા સાદે પોકે પોકે રડી એ…આ તમને કેવી કુમતિ સુજી…?એ…છોડીના મ્હોં સામે પણ ન જોયું…એ અમને નોધારા કરી ચાલ્યા ગયા…એ પાછા આવો…પાછા આવો મને સાથે લઇ જાવ…મને સાથે લઇ જાવ’

         હરગોવિંદના શબને અગ્નિ સંસ્કાર થઇ ગયા બે દિવસ કાળા સાડલા પહેરી લૌકિક કરવા આવનાર સામે કલાં પોકે પોકે રડી..એ…મને શા માટે સાથે ન લઇ ગયા? એ…પાછા આવો એ…છોડીને બાપ વગરની કરી ગયા..એ…અમને નોધારા કરી ગયા….પાછા આવો’  

                બારમા તેરમાનું બ્રહ્મભોજન પતી ગયું.ડોઢ મહિનો કલાં કાળો સાડલો પહેરીને ફરી કેતકીને પહેલાથી જ નાનીમાને ત્યાં મોકલી આપી હતી.કાળો સાડલો ઉતારીને પછી ઘેરા કલરના સાડલા બે વરસ પહેર્યા બે વરસ પછી તો જાણે કશું બન્યું નથી એવી તેની વર્તણુક હતી હા એક કામ કર્યું ગોમતી અને હરગોવિંદના મોટા ફોટોગ્રાફસ સરસ ફ્રેમમાં મઢાવી સુખડની માલા પહેરાવીને દિવાલ પર ટીંગાડી દીધા.                 

                     કેતકીને તો હાથ પર રાજકુમારી જેમ રાખી હતી.મોટી ખુબીની તો એ વાતની હતી કે કેતકીમાં કલાંનો એક પણ અવગુણ ન હતો.એ તો હરગોવિંદ જેવી ડાહ્યી, સમજુ અને શાંત હતી. બારમી પાસ કરી કે તેને કલાંએ મોબાઇલ અને બાઇક લઇ આપી.કોલેજ પુરી થતાં લેપટોપ લઇ આપ્યો.કેતકી એમ.બી.એ. કરતી હતી ત્યારે તેની ઓળખાણ કપીલ સાથે થઇ. કપીલ એક સરકારી ઓફિસર જગજીવનનો દેખાવડો,હસમુખો,મશ્કરો અને વાતોડિયો છોકરો હતો.જગજીવન સાફ હાથનો.સાફ દિલનો અને ઇમાનદાર ઓફિસર હતો.

                    જગજીવન જેટલો ઇમાનદાર હતો તેનાથી ચાર ચાંસણી ચડે એટલો બેઇમાન, લાલચુ, લંપટ,લોભિયો ને લાંચખાઉ તેના હાથ નીચે કમ કરનાર લીલાધર હતો.તે અવારનવાર જગજીવનની ઇમાનદારી સામે બળબળાટ કરતો પોતે ખાતો નથી અને બીજાને ખાવા દેતો નથી. લીલાધર પાસે બે જણ આંટા ફેરા  કરતા હતા અને દિવેલિયું મ્હોં કરી પાછા જતા હતા.આ વાત જગજીવનના ધ્યાનમાં આવી એટલે વૃજલાલને બોલાવી ને કહ્યું હમણાં બે જણ બહાર ગયા તેમનો મામલો શું છે એ જરા તપાસ કર.વૃજલાલને ખબર પડી કે એ બંનેની ફાઇલો લીલાધર પાસે છે અને કામ પાર પાળવાના બંને પાસે હજાર હજાર રૂપિયાની માંગણી કરે છે.

         લીલાધર જરા આડો અવળો થયો તો વૃજલાલે બંનેની ફાઇલો શોધીને જગજીવનને આપી. અઠવાડિયા પછી બંને પાછા આવ્યા. જગજીવને ફાઇલમાં સેરો ભરી દેસાઇ સાહેબની સહી લેવા બંનેને મોકલાવ્યા.દેસાઇ સાહેબની સહી લઇ બંને ખુશ થતા બહાર આવ્યા અને વૃજલાલ સાથે હાથ મિલાવ્યા એ લીલાધરે જોયું તો લીલાધરે ઉશ્કેરાઇને વૃજલાલને કહ્યું

‘મને પુછયા વગર તેં કેમ ફાઇલો ઉપાડી?’

‘જગુકાકાએ માંગી ને મેં આપી’વૃજલાલે કહ્યું

      લીલાધરે મનોમન વિચાર કર્યો કે,જગજીવન તો રિટાયર થવાનો છે પણ આ જો ઓફિસમાં રહેશે તો સત્યવાદીની પુંછડી જરૂર આડી આવશે એટલે આનો ઘાટ સમયસર ઘડવો જોઇએ.તેણે કાનજીની દબાવી રાખેલી ફાઇલ કાઢી અને સોમવારના આવવા જણાવ્યું.કાનજી સાથે થતા અન્યાયને સાબિત કરવા બે ખોટા સાક્ષી ઊભા કર્યા,એક અમુ ગઢવી અને બીજો અધ્રેમાન-કચ્છી શનિવારના એ બંનેને બોલાવ્યા હતા.સૌથી પહેલાં અમુ ગઢવી આવ્યો.

‘જો આજે શનિવાર છે સોમવારે અગ્યાર વાગે પહોંચી આવજે અને મેં કહ્યું છે તેમ હામી ભરજે’લીલાધરે કહ્યું

‘સોમવારે તો હું આવીશ પણ પૈસા?’હાથના ઇશારાથી અમુ ગઢવીએ પુછ્યું

‘આપીસ ને’લીલાધરે વાત ટાળતા કહ્યું

‘પૈસા તો આગોતરા જોઇએ’અમુએ પોતાની વાત પકડી રાખતા કહ્યું

‘તને મારા પર વિશ્વાસ નથી?’લીલાધરે દાવ ફેંકયો

‘પૈસા બાબત તો હું મારા સગા બાપ પાલુ ગઢવીનો પણ વિશ્વાસ ન કરૂં તો તું તે કઇ વાડીનો મુળો પૈસા આપ નહીંતર…’હાથના ઇશારે ગાળ આપી.

       આવું સાંભળી મ્હોં બગાડી લીલાધરે પાકિટ કાઢી પચાસની નોટ આપી

‘આ તો પચાસ છે બાકીના.?’અમુ ગઢવીએ પુછ્યું

‘પચાસની વાત થઇ હતી તે પચાસ આપું છું’મ્હોં બગાડી લીલાધરે કહ્યું

‘એ…લીલા તારી આ લીલા બીજા કોઇને બતાડજે મને નહીં પાંચસોની વાત થઇ હતી’અમુ ગઢવીએ ઉશ્કેરાઇને કહ્યું

‘અમુ વાયદાથી ફર નહીં’લીલાધરે કહ્યું

‘વાયદાથી તો તું ફરી જાય છે બેઇમાન હાં લે તાર વારા પચાસ અને પચાસવાળા બીજા શોધી લેજે’કહી લીલાધરના પરસેવાથી રેબઝેબ કપાળ ઉપર પચાસની નોટ ચોટાડી ‘જય માતાજી’કહી હસતા હસતા અમુ ગઢવી ચાલ્યો ગયો.

‘હા…હા તારા એકલા ઉપર મદાર નથી’લીલાધર અમુ ગઢવીને પાછળ બરાડયો.

              લે આ તો ચાલ્યો ગયો અતરિયાળ બીજો સાક્ષી ક્યાંથી કાઢવો?પણ વાંધો નહીં હજી અધ્રેમાન કચ્છી છે ને?એમ વિચારતો હતો ત્યાં અધ્રેમાન કચ્છી આવ્યો.

‘જો આજે શનિવાર છે સોમવારે અગ્યાર વાગે પહોંચી આવજે મોડો ન પડતો.’લીલાધરે કહ્યું

‘હો..હો..બેફિકર રહો પહોંચી આવીશ પણ આના?’અધ્રેમાન કચ્છીએ કહ્યું

‘આપીશ ને?’લીલાધરે વાત ટાળતા કહ્યું

‘આના તો પહેલાં જોઇએ બેઇમાનીના ધંધામાં પછી પછી કે ઉધાર ન ચાલે’અધ્રેમાન કચ્છીએ માથું ધુણાવીને કહ્યું

           લીલાધરને લાગ્યું કે વાત હાથથી જશે એટલે પાકિટમાંથી પચાસની નોટ કાઢી ને આપી

‘આ તો પચાસ છે બીજા ક્યાં?’નોટ સામે જોઇ અધ્રેમાન કચ્છીએ કહ્યું

‘અધ્રેમાન વાયદાથી ફરી મ જા’લીલાધરે જરા કડકાઇથી કહ્યું

‘અરે!!વડે પીર જા સોં પાંચસોની વાત થઇ હતી’અધ્રેમાન કચ્છી હંમેશા પોતાની વાત વાતમાં કચ્છીમાં વડે પીરજા સોં(મોટા પીરના સમ બોલવાની આદત હતી) તેથી તેમ કહ્યું

        જરાવાર પચાસ અને પાંચસોની રકઝક થઇ આખર લીલાધરે પાંચસોની નોટ અધ્રેમાન કચ્છીને આપતા કહ્યું

જો સોમવારના સમયસર પહોંચી આવજે અને મેં શિખવાડયું છે તે પ્રમાણે હામી ભરજે’લીલાધરે દબાયેલા સ્વરે કહ્યું

       અધ્રેમાન કચ્છી ગયો તો ઓફિસની બારી પાસે ઊભા રહી આ નાટક જોતા જગજીવન બહાર નિકળ્યા અને ઓફિસથી થોડે દૂર ચ્હાની રેંકડી પાસેના બાંકડા પર બેસી અધ્રેમાન ચ્હા પીતો હતો તેની સામે જઇને ઊભા રહ્યા અધ્રેમાને ચ્હાનો છેલ્લો ઘૂટડો ભરી ઉપર જોયું

‘જગુકાકા તમે…?’

‘પાંચસો રૂપિયામાં કોઇના ઉપર ખોટો આળ ચડાવવા તૈયાર થયો છો?’જગજીવને જરા કડકાઇથી પુછ્યું

‘ક્યા પાંચસો રૂપિયા…?’અધ્રેમાન કચ્છીએ અણજાણ થતાં પુછ્યું

‘એ જ જે તને લીલાધરે આપ્યા છે’જગજીવને કહ્યું          

 ‘અરે વડે પીપજા સોં મારી પાસે નથી’હાથના લહેકાથી અધ્રેમાન કચ્છીએ કહ્યું

‘કેમ વૃજલાલ બેઇમાની કરેછે તેના સાક્ષી તરિકે તું નથી આવવાનો?’જગજીવને જરા  વધુ કરડાકીથી પુછ્યું

‘અરે વડે પીપજા સોં મને કંઇ ખબર નથી’પોતાનું નાટક ચાલુ રાખતા અધ્રેમાન કચ્છીએ કહ્યું

‘વડે પીરજા સોં ના બદલે વડે પીપજા સોંની ચાલાકી મારી પાસે નહીં કર જુના દિવસ ભુલી ગયો જયારે તારા પર ખોટો આળ મુકવામાં આવ્યો હતો અને તારા બાપ અભુ કનાથની સારાવાટને લીધે હું તારો જામીન પડયો હતો નહીંતર હજી જેલમાં સડતો હોત’હવે ધમકીના સ્વરમાં જગજીવને કહ્યું

‘પણ જગુકાકા આ પાંચસોની નોટ તો મને રસ્તા પર પડેલી મળી છે અને લીલાધર જેવો કાગડો તો ક્યારેક ફાંસલામાં સપડાય’કહી અધ્રેમાન કચ્છી હસ્યો

         સોમવારે કાનજી અને અધ્રેમાન કચ્છી ને લઇને લીલાધર દેસાઇ સાહેબ પાસે ગયો અને કહ્યું

‘જુઓ સાહેબ આ ગરિબ માણસ પાસેથી ફાઇલ ક્લીયર કરાવવાના વૃજલાલે ૧૫૦૦ માગ્યા હતા બોલ કાનજી’

‘કોણ વૃજલાલ હું કોઇ વૃજલાલને ઓળખતો નથી બાકી હા લીલાધરે માંગ્યા હતા’

 ‘કાનજી બોલીને ફરી મ જા તું જ રડતો રડતો મારી પાસે આવ્યો હતો આ અધ્રેમાન કચ્છી એ વાતનો સાક્ષી છે પુછો અધ્રેમાનને’તો દેસાઇએ અધ્રેમાન કચ્છી સામે જોયું      

‘અરે વડે પીપજા સોં  મને કાંઇ ખબર નથી આ લીલાધર હું રેંકડી પર ચ્હા પીતો હતો ત્યારે મને પાંચ રૂપિયા આપી કહેલું કે ઓફિસમાં આવજે અને મારી હા માં હા કરજે અરે સાલા બેઇમાન’ કહી પાંચ રૂપિયાની નોટ લીલાધરના ખીસ્સામાં મુકી અધ્રેમાન કચ્છી જતો રહ્યો.

‘લીલાધર આવા ખોટા કાવાદાવા આચરવા મુકો નહીંતર હેડ ઓફિસમાં તમારી ફરિયાદ કરવી પડશે’કહી ફાઇલ વૃજલાલને આપી કહ્યું

‘જગજીવનને કહો ફાઇલ ચેક કરી મારી સહી લઇ જાય’

          લીલાધર  ઘણો ધુવાં ફુવાં થયો અને વૃજલાલને ધમકી પણ આપી કે તને તો હું જોઇ લઇશ.

 (ક્રમશ)

એક વિચારવા જેવી વાત

vichar

એક વિચારવા જેવી વાત”

              આજકાલ ગુજરાતમાં એક વા ફૂકાયો છે વાહન પર “જયશ્રી ખોડિયાર મા” “જયશ્રી અંબામા”

“જયશ્રી આશાપુરામા” “જયશ્રી બહુચરમા” આ જોઇને દેવી ભકતો પર માન થાય એ સાહજીક છે પણ કોકના ભેજાની ઉપજની લીધે લોકો ગાડરિયા પ્રવાહમાં તણાઇને “જયશ્રી ખોડિયાર માં” “જયશ્રી અંબામાં”“જયશ્રી આશાપુરામાં” “જયશ્રી બહુચરમાં”લખાવતા થયા છે એ વ્હાલા દેવી ભકતોને એટલું જ કહેવાનું કે છેલ્લે લખાયલા મા શબ્દ ઉપર અનુસ્વાર એટલે કે,મીડું હિન્દીમાં આવે ગુજરાતીમાં નહીં આવું લખાવનાર ખાલી ગાડરિયા પ્રવાહમાં તણાયા છે. તેમણે લખાવેલનો અર્થ શું થાય એ કદી વિચાર્યું નથી. “જયશ્રી ખોડિયાર માં”નો અર્થ થાય જયશ્રી ખોડિયાર અંદર “જયશ્રી અંબામાં”નો અર્થ થાય જયશ્રી અંબા અંદર,“જયશ્રી આશાપુરામાં”નો અર્થ થાય જયશ્રી આશાપુરા અંદર “જયશ્રી બહુચરમાં”નો અર્થ થાય જયશ્રી બહુચર અંદર આ બધી દેવીઓની અંદર શું? નવાઇની વાત તો એ છે કે, ગુજરાતી ભાષા પ્રેમીઓ, ગુજરાતી ભાષાને વિશ્વમાં ફેલવવા માંગતા માંધાતાઓ અથવા ગુજરાતીના કહેવાતા કોઇ સાહિત્ય કારે આ બાબત તરફ ક્યારે લક્ષ કેન્દ્રિત નથી કર્યું નહીંતર આ અનર્થનો ક્યારનો અંત આવી ગયો હોત તમે શું માનો છો?  

સખી

gusfus

સખી

વાત કરવી છે સખી તું ચાલને;

પ્રશ્નના ઉત્તર સખી તું આલને

ગાલ મારા લાલ આ શાને થયા;

શું થયું એવું સખી આ ગાલને

રોજ ચાલું એ જ રીતે ચાલતા

કેમ બદલાવી સખી આ ચાલને

લગ્નના ફેરા વગર સિંદૂર આ;

કેમ પુરાયું સખી આ ભાલને

આ ‘ધુફારી’ના પ્રણયનો રંગ છે;

દિલ મહીં તારી સખી એ વ્હાલ છે.

૩૧-૦૮-૨૧૦૧૩